U nastavku našeg današnjega članka, govorićemo o Pravoslavnim svecima, kojih će i u ovom mjesecu da bude jako puno. Danas, je baš jedan takav….
Trećeg juna vjernici Srpske pravoslavne crkve sa dubokim poštovanjem obilježavaju dan posvećen svetom caru Konstantinu i njegovoj majci, carici Jeleni. Ovaj datum je u crkvenom kalendaru označen crvenim slovom, što znači da se smatra velikim praznikom. Tog dana vjernici odlaze u crkvu, pale svijeće i uznose molitve – najčešće za zdravlje, mir, blagostanje i duhovnu snagu.
Jedan od običaja koji se veže za ovaj praznik jeste umivanje svetom vodom. Vjeruje se da taj čin ne čisti samo tijelo, već i dušu, donoseći unutrašnji mir i blagoslov. Praznik je posebno značajan i zbog činjenice da se ime Jelena – jedno od najčešćih ženskih imena u srpskom narodu – toga dana naročito poštuje. Mnoge žene tada slave svoju krsnu slavu ili imendan, uz okupljanje porodice i slavsku trpezu.
U gradu Nišu, koji se prema predanju smatra rodnim mestom cara Konstantina, ovaj dan se proslavlja kao gradska slava. Time Niš čuva živu vezu s bogatom istorijom i baštini sjećanje na čovjeka koji je odigrao ključnu ulogu u širenju hrišćanstva. Osim u vjerskom smislu, praznik ima i esnafsku dimenziju – pojedini zanati, poput kujundžija i železničara, poštuju svetog Konstantina i Jelenu kao svoje zaštitnike, što pokazuje koliko su ovi svetitelji ukorijenjeni u razne slojeve društva.
Zanimljivo je da se ovaj praznik ne slavi samo u Srbiji. Njegovo značenje prepoznaju i pravoslavni vjernici u Grčkoj, Rumuniji, Bugarskoj i Rusiji. U mnogim od tih zemalja svetiteljima se posvećuju hramovi, litije i narodni običaji. Time se potvrđuje da su car Konstantin i carica Jelena univerzalne ličnosti u pravoslavnom svijetu, čiji kult prevazilazi granice pojedinih naroda i država.
Posebna simbolika praznika ogleda se u poruci koju nosi: uz Hrista se uvijek pobeđuje. Stoga se vjernicima preporučuje da se na ovaj dan posebno mole, posebno ako se suočavaju s nekom teškoćom, tugom ili sumnjom. Bilo da to čine u crkvi, kod kuće ili tiho u sebi, molitva na ovaj dan ima duboko značenje. Preporučuje se i da se prekrste pri prolasku pored hrama, prizivajući na sebe Božiji blagoslov i zaštitu.
Konstantin Veliki, rođen 274. godine u Naisusu (današnjem Nišu), bio je sin rimskog vojskovođe Konstancija Hlora i Jelene, žene skromnog porijekla koja je kasnije proglašena svetiteljkom. Kada mu je otac preminuo 306. godine, Konstantina je vojska proglasila za avgusta – vladara jedne četvrtine tadašnjeg Rimskog carstva. Iako tada još nije bio hrišćanin, pokazivao je blagonaklonost prema hrišćanima, što je bilo presudno u vremenu njihovog progona.
Na početku njegove vladavine, suočio se s velikim izazovima. Imao je tri ozbiljna protivnika: tiranina Maksencija, Skite sa sjevera i Vizantiju. Pred odlučujuću bitku protiv Maksencija, prema predanju, Konstantin je na nebu ugledao svjetleći krst uz riječi: „Ovim pobeđuj“ („In hoc signo vinces“). Ohrabren tim znakom, naredio je da se napravi veliki krst koji će vojska nositi ispred sebe. Pobjeda u bici kod Milvijskog mosta pripisana je Božijoj pomoći.
Godine 313. Konstantin izdaje Milanski edikt, kojim se zvanično okončava progon hrišćana i omogućava slobodno ispovijedanje vjere – prvi takav slučaj u istoriji Rimskog carstva.
Kasnije, nakon pobjede nad istočnim dijelom Carstva, Konstantin osniva novi glavni grad – Konstantinopolj (današnji Istanbul) – koji će postati srce pravoslavne civilizacije kroz vijekove.
Pred kraj života, teško bolestan, Konstantin se krstio. Prema predanju, ukazali su mu se apostoli Petar i Pavle, savjetujući mu da primi krštenje. Nakon što je episkop Silvestar obavio taj čin, Konstantin je osjetio olakšanje i duhovni mir.
Njegova majka, carica Jelena, takođe je ostavila dubok trag u istoriji hrišćanstva. Iako nije bila plemićkog porijekla, svojim životom, vjerom i predanošću stekla je veliko poštovanje. Prema predanju, tokom hodočašća u Jerusalim pronašla je Časni krst na kojem je razapet Isus Hrist, što se smatra jednim od najvažnijih trenutaka u hrišćanskoj tradiciji.
Zahvaljujući njihovim djelima, treći jun ostaje dan duboke duhovne simbolike. On podsjeća da vjera, istrajnost i nada vode ka pobjedi dobra nad zlom, i kao takav, ostaje urezan u kolektivnu svijest pravoslavnih naroda.
